Kurs jest podzielony na dwa wątki. Wątek pierwszy to składanie tekstów. Jego trzon oparty jest o zajęcia teoretyczno-warsztatowe, skoncentrowane na zagadnieniach związanych ze składaniem tekstu, ze szczególnym uwzględnieniem typografii książek. Omawiane i wdrażane są także aspekty typografii gazet i czasopism, typografii reklamowej i akcydensowej, semantyki i kultury języka.

Wątek drugi to projektowanie krojów i fontów. Jest on podzielony na trzy etapy:

  • część teoretyczną, mającą pokazać zależność pomiędzy procesem projektowym a medium użytym do projektowania,
  • część praktyczną, polegającą na zaprojektowaniu kroju pisma,
  • część technologiczną, polegającą na przełożeniu kroju pisma na font, czyli wersję komputerową.

Wiedza i doświadczenie nabyte podczas nauki będą bardzo przydatne nie tylko przy projektowaniu samego kroju, ale także we wszystkich działaniach typograficznych, takich jak dobór krojów pisma do konkretnego projektu graficznego czy projektowanie logotypu przy użyciu liter własnych lub już istniejących.

Stefan Szczypka

Filozofia projektowania

Pusta kartka, biały ekran komputera. Jak zacząć? Jaką metodę przyjąć? Jakie są opcje? Jakie możliwości?

Michał Jarociński

logoTYPE

Jaki jest związek między znakiem a liternictwem? Dlaczego te dwa światy mają zwykle niewiele ze sobą wspólnego? Dlaczego nazywamy logotypem zlepek przypadkowo dobranego kroju i nieudolnie narysowanego sygnetu. Dlaczego nie można zaprojektować wszystkiego od początku do końca? Umiejętność tworzenia krojów pisma przydaje się w każdej dziedzinie projektowania – do zaprojektowania identyfikacji wizualnej lokalnej knajpki, czy modelowania bryły elektrycznego superauta.
Robert Chwałowski

Nomenklatura i normatywa

Nazewnictwo związane z typografią jest niezwykle bałaganiarskie, bezładne, chaotyczne, zawiłe, niejasne, powikłane, niejednoznaczne, złożone, nieklarowne, niespójne, pełne zamętu, pokręcone, pomieszane, poplątane, skomplikowane, zabagnione i zagmatwane. Spróbujmy je posegregować, zhierarchizować, doprowadzać do ładu, pogrupować, poklasyfikować, poszufladkować, poukładać i usystematyzować.

Filip Modrzejewski

Język polski

Kwestie ogólne: Dokąd zmierzamy? O co walczymy? Ekspozycja: o pożytkach płynących z dobrej pracy, uważności i skrupulatności. Między teorią a praktyką: co powinien wiedzieć twórca tekstu? Wybrane zagadnienia: rola wiedzy i doświadczenia; podręczny warsztat pracy; autorytet i tradycja edytorska. Język, słowo, obraz ndash; podręcznik użytkownika; nowe zjawiska w komunikacji społecznej; semantyka tekstu; poetyka reklamy. Jak działać słowami?

Nad językiem: Czym jest kultura języka? Tendencje rozwojowe współczesnej polszczyzny i co z nich wynika. Wybrane problemy: rozwój słownictwa, ekonomia języka, wpływ mass mediów na polszczyznę ogólną/język mówiony i pisany; język literatury jako środek komunikacji. Wśród kryteriów poprawności językowej: omówienie zagadnienia na licznych przykładach; czym jest błąd językowy? Niektóre trudne miejsca współczesnej polszczyzny: ortografia, interpunkcja, fleksja i frazeologia, składnia. Wybrane problemy: pisownia i odmiana słów obcych, np. imion i nazwisk, słowa transkrybowane, ujednolicanie pisowni imiesłowów, obyczaje interpunkcyjne, miejsca sporne współczesnej polszczyzny, regionalizmy i ich rola. Słowniki, poradnictwo językowe, autorytety i wiedza potoczna ndash; przegląd najważniejszych leksykonów, słowników i poradników. Niepodzielna władza uzusu językowego, czyli o rozluźnieniu rygorów w polszczyźnie. Jak radzić sobie z problemami językowymi? Jak dobrze zadać pytanie? Style współczesnej polszczyzny: inwazja i popularność języków środowiskowych; retoryka tekstu; rola literatury, szczególnie raquo;młodejlaquo;; przekłady literackie jako zwierciadło polszczyzny; język massmediów.

Nad tekstem: Jak pracować z tekstem i jego autorem; garść praktycznych porad. Jak unikać błędów i jak je skutecznie znajdywać. Komputer/program jako narzędzie pracy, które jest niezbędne, ale źle używane, bywa zawodne. Różne style pracy redakcyjnej i korektorskiej, czyli o względności naszych poczynań, a także konieczności dostosowania się do wymogów wydawcy. Meandry korekty, czyli o języku wychodzącym z użytku i porozumiewaniu się na migi. O pożytkach oceniania poprawności tekstów. Dlaczegomimo wszystko nie przestajemy się mylić i popełniamy błędy ndash; czyli garść spostrzeżeń o higienie pracy. O pożytkach uważnego czytania.

Elementy ćwiczeń: Samodzielna praca nad tekstami: szukanie błędów, zaznaczanie i opisywanie ich, ocena jakości tekstu. Co wydaje nam się niepoprawne językowo ndash; nieustająca debata nad względnością norm i koniecznością dokonywania wyboru. Fiszki z błędami: konkurs na najciekawszy błąd językowy. Internetowe forum dyskusyjne ndash; garść pytań co tydzień i wspólne szukanie odpowiedzi. Wspólne czytanie edytowanych tekstów, próby interpretacji: co znaczy tekst napisany ndash; semantyka znaku; uwagina tematy wyglądu tekstu: raquo;pod czcionki urzędemlaquo; ndash; wszechwładza Times New Roman; nowe życie szwabachy; tradycje edytorskie na nowo odkrywane. Wpadki edytorskie wspólnie odnajdywane i oglądane: ich geneza i rodzaje; przegląd kuriozów i nieszczęśliwych przypadków, a jako wniosek ndash; pochwała powolności i skrupulatności.

Franciszek Otto

Pismo narzędziowe

Medium i narzędzie, ręka i oko. To zmienne, które decydują o kształcie znaków. Czasami jest to podstawa projektu. Często jest to punkt wyjścia dla dalszych działań. Zawsze jest to wiedza niezbędna do prawidłowej metodyki przy opracowywaniu każdego kroju pisma.  

Adam Twardoch

Projektowanie fontów

Można wyjść od projektu analogowego. Można zacząć kreślić od razu w programie do edycji fontów. W każdym przypadku dogłębna znajomość aplikacji jest nieodzowna. Poznajemy oprogramowanie firmy FontLab, rynkowy standard.

Helena Pryłowska

Projektowanie korporacyjne

Projektowanie dla korporacji jest specyficzne. Obarczone wieloma swoistymi zasadami i regułami. Jak sobie poradzić w tym gąszczu? Jak wyglądają procedury? Na co zwracać uwagę? 

Łukasz Dziedzic

Projektowanie krojów

Zaprojektowanie kroju pisma jest niezwykle czasochłonnym procesem. Niestety, to czy wybrane rozwiązania mają sens i czy będą dobrze funkcjonować, okazuje się najczęściej dopiero pod koniec, kiedy można ocenić większą całość. Nowatorskie podejście do tej problematyki polega na bardzo szybkim zaprojektowaniu kluczowych elementów i ocenie założeń już na początku.

Robert Oleś

Projektowanie książek

Wprowadzenie do projektowania typograficznego książek: miary typograficzne, miarka typograficzna, register, interlinia, siatki podstawowe, formaty papierów.

Warsztaty: rozliczanie kolumny, dla podstawowych formatów stron, szerokość łamu a szerokość alfabetu, dobór interlinii do oczka pisma, marginesy, rozliczanie kolumny dla dwóch różnych interlinii.

Klasyfikacja krojów pisma, oraz miary typograficzne, łączenie krojów pisma, oraz ustalanie ich hierarchii w rzędach tytułów: omówienie klasyfikacji krojów pisma, fonty OpenType, omówienie funkcji zecerskich, błędy w fontach OpenType, błędy popełniane przez projektantów i producentów, miary typograficzne (praktyczne zastosowanie w programach DTP i projektowaniu, formaty papierów, stopień pisma, kolumna składu, objętość wydawnicza, obliczanie objętości tekstu, szkic typograficzny, stronica i rozkładówka).

Warsztaty: nauka identyfikacji krojów pisma, nauka posługiwania się miarkami typograficznymi, dobór krojów i ustalanie rzędów tytułów dla konkretnych układów typograficznych.

Światła międzywyrazowe w krojach tekstowych w tekście wyjustowanym: zasady stosowania świateł międzywyrazowych dla określonych krojów pisma w Polskiej Normie i normach branżowych, sposoby obliczania świateł międzywyrazowych dla krojów zwykłych, wąskich i szerokich, omówienie zasad podziału wyrazów i norm określających dzielenie.

Warsztaty: definiowanie świateł międzywyrazowych, dla wybranych krojów pisma, łamanie tekstu na zdefiniowanych stylach, analiza błędów omówienie przełamanych prac.

Wstęp do łamania tekstu głównego. Omówienie podstawowych zasad i błedów: wcięcie akapitowe a wiersz wychodzący, pauza jako zawieszka, kiedy wcięcie akapitowe jest konieczne, ostatni wyraz w dwuwierszowym akapicie, dlaczego po pauzie musi być półfiret, spacjowanie, spacjowanie e-miali i adresów internetowych, przenoszenie adresów internetowych, jak spacjować wersaliki a jak kapitaliki, akronimy, cyfry rzymskie w sąsiedztwie cyfr nautycznych, wielokropek, wyrównywanie świateł w wierszach, odsyłacze wcięcie i interlinia w przypisach, przypisy na kolumnach szpicowych i inne mikrotypograficzne pułapki.

Warsztaty: analiza przykładowych książek, szukanie błędów, odtwarzanie układu typograficznego.

Teksty wprowadzające i informacyjno-pomocnicze (indeksy, wykazy skrótów, streszczenia, spisy treści, paginacja): marginalia a linia górna i bazowa pisma, marginalia jako komentarze, marginalia do numeracji przelewów, marginalia jako śródtytuły, marginalia a numeracja wersów, marginalia jako streszczenia, marginalia a symbole graficzne, przypisy, odsyłacze do przypisów końcowych z notami biograficznymi, biogramy, przypisy w okienkach, tytulatura obłamana tekstem, marginalia i okienka, noty bibliograficzne, bibliografia załącznikowa, przypisy bibliograficzne, powtarzanie nazwisk w bibliografii, wyróżnienia w bibliografii, inicjały w bibliografii, sposoby powiązania bibliografii z tekstem, rozwiązania typograficzne bibliografii, inne teksty informacyjno-pomocnicze.

Warsztaty: projektowanie spisu ilustracji, bibliografii załącznikowej, w kilku wybranych formatach książek.

Tabele: zasady i metody składu tabel.

Poezja i dramat: zasady i nauka projektowania.

Słowniki, encyklopedie i leksykony: prezentacja sposobu opisywania projektu typograficznego dla wydawnictwa, na przykładzie gotowego słownika, analiza układy typograficznego różnych książek ze zwróceniem uwagi na żywe paginy, światła znaczące, sposoby wyróżnień, symbole i piktogramy, kroje pisma i formaty, na co należy zwrócić uwagę przy projektowaniu słownika.

Warsztaty: próba zaprojektowania własnego słownika, leksykonu, encyklopedii zadanego przez wykładowcę na określony format i dostarczony tekst w Wordzie (temat będzie zadany tydzień wcześniej aby każdy mógł prześledzić problem w bibliotekach).

Beata Kurek

Kaligrafia

Piotr Sierżęga

Siatki w projektowaniu

Siatki modułowe to bardzo dobra metoda projektowania typograficznego. Z natury rzeczy porządkująca materię kompozycyjną, wymuszająca reżim i narzucającą wewnetrzną spójność. Nie trzeba stosować siatek w każdym projekcie, ale na pewno należy opanować tę technikę.

Siatki w projektowaniu

Jan Bajtlik

Projektowanie okładek

  • projektowanie okładki (okładzina przednia i tylna), grzbietu, stron tytułowych, wyklejki i obwoluty książki
  • proces projektowy od konceptu, szkicu do formy finalnej w postaci pliku drukarskiego pdf
  • praca nad przekazem, komunikatem zawartym w formie graficznej odnoszącym się do treści książki
  • praca nad formą, umiejętność doboru i uzasadnienia środków formalnych
  • łączenie elementów powstałuch ręcznie np: kaligrafii, rysunku, kolażu z edycją komputerową używając programów Adobe: InDesign, Illustrator, Photoshop
  • praca na siatce
  • nacisk na indywidualny charakter projektu

Marian Misiak

Typografia budzi emocje

Prezentacje i krytyczne dyskusje mające na celu poszerzanie pola myślenia, pojmowanie i pracowanie z typografią. Rozwinięcie umiejętności przekownywania w rozmawianiu i argumentowaniu w kwestiach projektowych, jak i bronienie projektu.

Hans Lijklema

Typografia w pracy grafika projektanta

Wykład i ćwiczenia poświęcone zagadnieniom wyboru krojów pisma do danego projektu, samodzielnego dostosowania krojów w zależności od potrzeb projektu i miejsca typografii w pracy grafika projektanta.

Joanna Zabawa

Praca i współpraca z klientem

Kości niezgody, kwestie związane z umową, przetargi, procedura akceptacji projektów, brief projektu, dokumentacja projektu, etapy opracowywania projektu, współpraca z zespołem, nadzór projektowy, krytyka projektu, finalna prezentacja, portfolio.